fa بررسی قابلیت پیاده‌سازی رهنمودهای کیفی ایفلا در کتابخانه‌های عمومی ایران استانداردهاي كتابخانه‌اي Library Standards كيفي qualitative <strong><span style="font-family:B Zar;">هدف:</span></strong> <span style="font-family:B Zar;">رویکرد ایفلا در حرکت به</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">سمت تدوین رهنمودهای کیفی بیشتر، بررسی قابلیت پیاده‌سازی این رهنمودها در کشورهایی است که از آن‌ها استفاده می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف استخراج رهنمودهای کیفی مرتبط و بررسی </span><span style="font-family:B Zar;">قابلیت پیاده‌سازی آن‌ها در بافت کتابخانه‌های عمومی ایران انجام شده است.</span><span style="font-family:B Zar;"></span><br> <strong><span style="font-family:B Zar;">روش:</span></strong><span style="font-family:B Zar;"> پژوهش حاضر از نظرِ هدف کاربردی و از نظرِ روش انجام از نوع آمیخته (ترکیبیِ اکتشافیِ متوالی) است. در بخش کیفی، با روش گروه کانونی به بررسی رهنمودهای ایفلا و تهیۀ سیاهۀ وارسی برای دسته‌بندی رهنمودها و تعیین گروه‌های ارزیابی‌کننده انجام شد. جامعۀ پژوهش در این بخش شامل 5 نفر از متخصصان تدوین استاندارد در کشور بودند که به</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">روشِ نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. در بخش کمّی، ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسش</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">نامه‌ بود. جامعۀ پژوهش در این بخش 4 گروه ارزیابی</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">کننده استانداردهای ایفلا در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور بودند که شامل 80 نفر از مدیران و کارشناسان سازمانی، 111 نفر کتابدار، 21 نفر متخصص، و 342 نفرکاربر و در مجموع 559 نفر بودند. هر گروه با روش نمونه‌گیری و استفاده از جدول کرجسی و مورگان تعیین شدند. با توزیع پرسش</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">نامه‌ها در میان 4 گروه ارزیابی</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">کننده، جمع‌آوری داده‌ها انجام شد. تعداد پرسش‌نامه‌های بازگشتی از مدیران و کارشناسان سازمانی 81 پرسش‌نامه، کتابداران 110 پرسش‌نامه، متخصصان 21 پرسش‌نامه، و کاربران 342 پرسش‌نامه است. تجزیه‌وتحلیل داده</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی، درصد فراوانی و میانگین‌ها و آزمون کروسکال والیس با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل و اس</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">پی</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">اس</span><span style="font-family:B Lotus;">‌</span><span style="font-family:B Zar;">اس انجام شده است.</span><span dir="LTR"></span><br> <strong><span style="font-family:B Zar;">یافته‌ها:</span></strong><span style="font-family:B Zar;"> در بخش کیفی این پژوهش، از رهنمودهای مختلف ایفلا در 12 حوزۀ خدمات و برنامه‌های کتابخانه‌های عمومی برای گروه‌های مختلفِ جمعیت خدمت‌گیر، استخراج و در سیاهۀ وارسی در گروه کانونی تأیید شد. از مجموع 12 رهنمود (51 گزارۀ رهنمودیِ) بررسی‌شده، به‌طور کلی در 8 رهنمود از نظرِ گروه‌های ارزیابی‌کننده، بیشترین درصد فراوانی به &laquo;قابلیت پیاده‌سازی دارد&raquo; تعلق گرفته و در 4 رهنمود، بیشترین درصد فراوانی به &laquo;قابلیت پیاده‌سازی مشروط دارد&raquo; تعلق گرفته است. یافته‌ها در بخش کمّی و مقایسۀ میان 4 گروه در گزاره‌های مشترک با استفاده از آزمون ناپارامتریک کروسکال والیس نشان داد که اختلاف معناداری میان دیدگاه‌های گروه‌های ارزیاب در سه گروه کتابداران و متخصصان و مدیران و کارشناسان سازمانی وجود ندارد و این گروه‌ها نظرات یکدیگر را تأیید می‌کنند؛ اما بین دیدگاه این گروه‌ها و کاربران اختلاف معنادار وجود دارد. برای افزایش قابلیت پیاده‌سازی رهنمودهای ایفلا در کتابخانه‌های عمومی ایران راهکارهایی ارائه شده است. بازبینی یا تجدیدنظر در برخی دستورالعمل‌ها، شناخت جمعیت خدمت‌گیر، نیازسنجی کاربران، ایجاد کارگروهی متشکل از مدیران، کتابداران، متخصصان و کاربران در تنظیم و طراحی فعالیت‌های کتابخانه از جملۀ این راهکارها است.</span><br> <strong><span style="font-family:B Zar;">اصالت/ارزش:</span></strong><span style="font-family:B Zar;"> بررسی منابع و پژوهش‌های مختلف داخلی و خارجی نشان داد که تاکنون پژوهشی به مدوّن‌سازی رهنمودهای کیفی ایفلا در زمینۀ خدمات و برنامه‌های کتابخانه‌های عمومی و بررسی قابلیت پیاده‌سازی آن‌ها از دیدگاه گروه‌های سیاست‌گذار و متخصص و ذی‌نفع نپرداخته است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها در ارائه و اجرای خدمات و برنامه‌ها و تدوین استانداردها برای کتابخانه‌های عمومی مفید باشد.</span> <div><div></div></div> <strong>Purpose:</strong> IFLA&#39;s approach is to move towards developing qualitative guidelines and examining the feasibility of implementing these guidelines in the countries using them. The present research has been conducted with a view to formulating the related qualitative guidelines and surveying the feasibility of their implementation in the context of Iran&#39;s public libraries.<br> <strong>Method:</strong> The current research is an applied study in terms of purpose, which applies an exploratory sequential mixed method. In the qualitative part, IFLA guidelines were investigated using the focus group method and a checklist was made in order to categorize the guidelines and to determine the evaluating groups. In this part, the research sample consisted of 5 experts in the development of Iran&#39;s standards that were selected using the purposeful sampling method. In the quantitative part, the tool for data collection was a questionnaire. In this part, the statistical population were composed of 4 groups evaluating IFLA standards in Iran&#39;s public libraries, who consisted of 80 managers and organizational specialists, 111 librarians, 21 experts, and 342 users amounting to 559 people in total. Each sample group was determined using the sampling method and Krejcie & Morgan table. Data were collected by distributing questionnaires among 4 evaluating groups. 81 questionnaires were returned by managers and organizational specialists, 110 ones by librarians, 21 ones by experts and 342 ones by users. Data analysis was carried out using the descriptive and inferential statistics. Excel and SPSS software packages were employed to calculate the frequency rates, averages and to perform the Kruskal-Wallis test.<br> <strong>Findings:</strong> In the qualitative part of this research, different IFLA guidelines in 12 areas of public libraries` programs and services for various classes of user community were drawn on and confirmed in the checklist of focus group. Totally, out of 12 guidelines (51 guideline statements) appraised by 4 evaluating groups, 8 guidelines can be implemented in Iran&#39;s public libraries and the remaining 4 groups can be implemented under certain conditions. The findings of the quantitative part and a comparison drawn among the 4 groups on common statements using the non-parametric Kruskal-Wallis test showed that there is no significant difference between the views of evaluating groups, namely librarians, experts, managers and organizational specialists; However, a significant difference was found between the above-mentioned groups and users. To increase the feasibility of implementation IFLA guidelines in Iran&#39;s public libraries, some remedies are put forward, including: revising and correcting some instructions, learning about the population of users, assessing the user needs, setting up a task-force consisting of managers, librarians, experts and users to develop and regulate library activities.<br> <strong>Originality/value:</strong> The review of relevant literature in Iran and abroad showed that no research has already been conducted in order to codify IFLA qualitative guidelines in the field of public libraries&#39; services and programs or to look into the feasibility of IFLA guidelines&#39; implementation from the point of view of policy-makers and the relevant specialists. The findings of this research can help us with decision-making and policymaking in delivering implementing services and programs as well as in developing standards for public libraries. استانداردهای ایفلا, کتابخانه‌های عمومی, قابلیت پیاده‌سازی, خدمات و برنامه‌ها, ایران IFLA standards, Public libraries, Feasibility of implementation, Services and programs, Iran 597 628 http://oldpublij.iranpl.ir/browse.php?a_code=A-10-3686-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam HassanZadeh مریم حسن‌زاده mrhz88@gmail.com 100319475328460012879 100319475328460012879 No Kharazmi University,Tehran, Iran دانشگاه خوارزمی Mitra Samiei میترا صمیعی samiei.mitra66@gmail.com 100319475328460012880 100319475328460012880 Yes Faculty of Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Mohammad ZerehSaz محمد زره‌ساز zerehsaz@khu.ac.ir 100319475328460012881 100319475328460012881 No Faculty of Psychology and Education, Department of KIS, Kharazmi University,Tehran, Iran. دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران